Mona Lisa

Afbeelding — afbeeldsel — beeld — beeltenis — portret

Protractum (datgene dat aan het licht is gebracht)

Portret…porrrrtrettttt..poRrrrrrtreteketet. Als je een woord vaak uitspreekt kan het ineens heel gek klinken. En bij de bewustwording van een woord, borrelt bij mij ook vaak de vraag naar de achtergrond of betekenis omhoog. P-O-R-T-R-E-T dus. Tijd voor een onderzoek.

latijn  protrahere [te voorschijn halen, aan het licht brengen], van pro [vóór] + trahere [trekken].
Veel portretten in de geschiedenis zijn afbeeldingen van koningen en machthebbers. Kennelijk was het aanzien van de geportretteerde dan ook het belangrijkste doel. Tussen 100 en 300 n.Chr. werden in Egypte de oudst bekende realistische portretten van gewone mensen gemaakt, de zogenaamde Fayum-portretten. Deze portretten zijn geschilderd op hout met vloeibare warme bijenwas dat werd vermengd met pigmenten. Er zijn in Fayum en op andere plaatsen ongeveer 1000 van deze portretten gevonden.

Na het overlijden van de geportretteerde werd het schilderwerk op de mummie bevestigd. Precies op de plaats van het hoofd en daarna werd de mummie met portret in een grafkelder geplaatst.  Zo hielp het portret de ronddolende geest om het juiste lichaam terug te vinden.  Door de droge hitte in de woestijnstad Fayum zijn de portretten tot op de dag van vandaag bewaard gebleven.

Realistisch of idealiserend?

In de Romeinse beeldhouwkunst werden duizenden portretten en beelden van Romeinse keizers en burgers gemaakt. Deze portretten waren super realistisch, dus het waren niet altijd de meest gunstige portretten.

Dat is ook een groot verschil tussen de Griekse en de Romeinse beeldhouwkunst. Bij de Grieken was het doel namelijk juist om de ideale schoonheid af te beelden. In de middeleeuwen werden veel minder (bijna geen) portretten gemaakt en ook deze waren meestal idealiserend. Ze leken daarom weinig op de geportretteerde. Pas in de 15e eeuw (de Renaissance) werd het realistische portret weer populair, in die tijd stond het individu centraal en een ”echte gelijkenis” werd in de beeldende kunst steeds belangrijker. De portretten in de 15e eeuw waren meestal nog een onderdeel van een religieus tafereel, maar de portretkunst ontwikkelde zich langzaam als een autonome kunstvorm.

Portret en polulariteit

In de 17e eeuw ontstond er namelijk grote belangstelling voor de zichtbare werkelijkheid en de portretkunst wordt steeds populairder. Bovendien groeide de groep rijke burgerij en zij pronkte graag met een weelderig en statig portret. Daarbij waren er door de reformatie steeds minder religieuze opdrachten gegeven en zo doende werd de potretkunst één van de meest beoefende kunstvormen.
Zo! Volgende woord graag!

Wil je ook pronken met een portret? Bekijk hier mijn portfolio.

 

Er kunnen geen reacties worden geplaatst.